लमजुङ जिल्लाको पहाडी क्षेत्र पसगाउँका प्रतिष्ठित समाजसेवी तथा पूर्वप्रधानपञ्च तेजमान गुरुङको नाम गाउँको इतिहासमा विकास, शिक्षा, सरसफाइ र सामाजिक चेतनाका क्षेत्रमा अग्रणी योगदानका रूपमा अंकित छ। वि.सं. २०४३ सालको गाउँ पञ्चायत निर्वाचनमा प्रधानपञ्च पदमा निर्विरोध निर्वाचित भई, उहाँले इमानदारीपूर्वक गाउँ र जनताको सेवामा जीवन समर्पण गर्नुभयो।
गाउँ विकासमा दूरदर्शी नेतृत्व
गुरुङको नेतृत्वमा गाउँलेहरू पहिलो पटक संगठित रूपमा विकासको बाटोमा अघि बढ्न थाले। वि.सं. २०४६ सालमा उहाँले तत्कालीन राजा वीरेन्द्रसँग प्रत्यक्ष भेटघाट गरी गाउँका समस्या र विकासका मुद्दा सम्बोधन गर्ने निवेदन पेश गर्नुभयो। उक्त पहलको फलस्वरूप प्राविधिक टोली गाउँमा आइपुगेको थियो, जसले लघु जलविद्युत् परियोजनाको नापजाँच कार्य सम्पन्न गर्यो। यो घटना त्यस समयमा दुर्गम गाउँहरूमा ऊर्जा विकासको सम्भावना जागृत गराउने ऐतिहासिक कदमका रूपमा सम्झिन्छ।
शिक्षामा अग्रसर योगदान
औपचारिक उच्च शिक्षा हासिल गर्ने अवसर सीमित रहे पनि गुरुङ शिक्षाको महत्वप्रति गहिरो रूपमा सचेत रहनुभयो। एक जना ब्राह्मण गुरुद्वारा औपचारिक शिक्षा प्राप्त गरेपछि उहाँले गाउँमा प्रौढ शिक्षा अभियान सुरु गर्नुभयो। उहाँको पहलबाट थुप्रै गाउँलेहरू पढ्न र लेख्न सक्षम बने, जसले साक्षरता र सामाजिक चेतनाको नयाँ युगको सुरुवात गर्यो।
उहाँकै प्रेरणाबाट स्थापना भएको पसगाउँ ठाँटी माध्यमिक विद्यालय आज पनि गाउँको शैक्षिक केन्द्रका रूपमा परिचित छ। विद्यालयको स्थापना र सञ्चालनमा उहाँको सक्रियता र निःस्वार्थ योगदानका कारण गाउँका बालबालिकाले घरमै माध्यमिक तहसम्म अध्ययन गर्ने अवसर पाएका छन्।
खानेपानी र आधारभूत पूर्वाधार विकास
वडा अध्यक्षका रूपमा रहँदा तेजमान गुरुङले गाउँको आधारभूत आवश्यकता — शुद्ध खानेपानी — समाधान गर्ने ऐतिहासिक काम गर्नुभयो। पालुङटार विमानस्थलबाट पाइप बोकाएर पसगाउँमा खानेपानीको व्यवस्था गर्न उहाँले नेतृत्व गर्नुभयो। यो पहल लमजुङमै पहिलोपटक गाउँस्तरमा धाराबाट शुद्ध पानी पिउने सफल प्रयासका रूपमा दर्ज छ।
लोकतन्त्र र सामाजिक चेतनाका पक्षधर
वि.सं. २०४८ सालमा प्रजातन्त्र पुनःस्थापनापछि गुरुङले अभिव्यक्ति स्वतन्त्रता र लोकतान्त्रिक अधिकारको सशक्त समर्थन गर्नुभयो। उहाँको धारणा थियो — “लोकतन्त्रको मूल आत्मा भनेको नागरिकलाई बोल्ने र विचार राख्ने स्वतन्त्रता हो।”
त्यसै समयमा उहाँले गाउँमा सरसफाइ र स्वच्छताको चेतना फैलाउने अभियान सुरु गर्नुभयो। आफ्नै खेतबारीमा पहिलो कच्ची चर्पी निर्माण गरी व्यवहारिक उदाहरण प्रस्तुत गर्दै उहाँले जनतालाई स्वच्छ जीवनशैलीतर्फ प्रेरित गर्नुभयो।
वातावरणीय संरक्षण र अन्नपूर्ण क्षेत्रीय विकास
अन्नपूर्ण संरक्षण क्षेत्र आयोजना (ACAP) पसगाउँमा विस्तार हुँदा, गुरुङ दुई कार्यकालसम्म संरक्षण क्षेत्र व्यवस्थापन समितिको अध्यक्ष बनेर वातावरणीय संरक्षण, जैविक विविधता संरक्षण र ग्रामीण पर्यटन प्रवर्द्धनमा महत्वपूर्ण भूमिका खेल्नुभयो। उहाँको नेतृत्वमा पसगाउँ–सिङ्दी क्षेत्रलाई संरक्षण–मैत्री समुदायको रूपमा विकसित गर्ने अभियान सफल भयो।
संस्कृति, परम्परा र सामाजिक एकताको अभिभावक
जीवनको उत्तरार्धमा पनि तेजमान गुरुङ गाउँको रिवाज, भाषा, संस्कृति र परम्पराको संरक्षणमा सक्रिय रहनुहुन्छ। उहाँ गाउँमा सामाजिक न्याय, समावेशिता र आपसी सद्भावका पक्षधर नेताका रूपमा चिनिनुहुन्छ।
सम्मान र शुभकामना
गुरुङका दीर्घकालीन योगदानको कदर गर्दै गाउँका बासिन्दा उहाँलाई “जनसेवक”, “शिक्षा अभियन्ता” र “संरक्षणका अग्रदूत”को रूपमा सम्मान गर्छन्। गाउँका एक स्थानीय बृद्ध भन्छन् — “तेजमान गुरुङहाम्रा लागि नेता मात्रै होइनन्, उहाँ नै हाम्रो गाउँको चेतनाको ज्योति हो।”
गाउँ विकास, शिक्षा, सरसफाइ, वातावरण संरक्षण र लोकतान्त्रिक मूल्यप्रतिको समर्पणका कारण तेजमान गुरुङ स्थानीय र राष्ट्रिय दुवै स्तरमा प्रेरणादायी व्यक्तित्व बनेका छन्। गाउँले समुदायले उहाँको दीर्घायू, सुस्वास्थ्य र निरन्तर योगदानको लागि हार्दिक शुभकामना व्यक्त गरेका छन्।
