संयुक्त राष्ट्रसंघको विश्व वातावरण दिवस ५ जून २०१९ का दिन पर्दछ । तर, मानिसले वातावरणको सम्वद्र्धन यस दिनमात्रै होइन प्रत्येक दिन गर्न आवश्यक छ । जलवायु परिवर्तन तथा अन्य वातावरणीय समस्याहरुले मानवीय जीवनलाई पार्न सक्ने विकराल प्रभावको बारेमा हालैका मिडियामा धेरै बहस चलिरहेको त हामीले देखेकै छौं । वातावरणीय समस्या प्रायः मानव सिर्जित भएकाले हामी व्यक्तिगत तवरमा केही गर्न सक्यौं भने पनि यसमा धेरै सुधार आउन सक्छ भन्ने उद्देश्यले यहाँ छोटो जानकारी राख्न चाहन्छु ।
घरमा पैदा हुने फोहोरबाट कम्पोस्ट (जैविक) मल उत्पादन गरौं

हाम्रो चुला र फुल्तरबारीमा (फूलबारी तरकारीबारी) कम्पोस्ट हुने थुप्रै फोहोर मैला पैदा हुन्छन् । जस्तै फलफूल र तरकारीको खोस्टा, अन्डाको खोस्रा, काटिएको घाँस वा गोडिएको झार, झरेका पातपतिङ्गार इत्यादि । तिनलाई घरमै कुहाएर मल उत्पादन गर्ने प्राकृतिक, सजिलो र सस्तो विधि हो कम्पोस्टिङ ।

फाइदाहरु
 फुल्तरबारीमा प्रयोग गर्ने मल निःशुल्क प्राप्त, बजारबाट महँगो मल किन्न नपर्दा पैसाको बचावट, (आर्थिक फाइदा)
 ल्याण्डफिल्डमा मैला ढुवानीमा कमी, जसले गर्दा कार्बन फुटप्रिन्टमा ह्रास, ल्यान्डफिल्ड साइटको आयु लम्बिने, (वातावरणीय फाइदा)
 जसले गर्दा काउन्सिल ट्याक्समा कटौती ।
(आर्थिक फाइदा) । (एक ल्यान्डफिल साइट डिजाइन र निर्माण अति जटिल महँगो इन्जिनियरिङ्ग प्रक्रिया हो । त्यसरी नै ल्यान्डफिल सञ्चालन र यसको समाप्तिपछिको व्यवस्थापन र निरीक्षण अति खर्चिलो कार्य हो, जसमा बिलियन पाउन्ड लाग्न सक्छ ।)
 ल्यान्डफिलमा जैविक फोहोरमैला कमी गए मिथेन ग्यास पनि कमी उत्सर्जन
 वायुमन्डलमा हरितगृह्य ग्यास (कार्बनडाइ–अक्साइड (CO2), मिथेन (CH4), र नाइट्रस(अक्साइड (N2O) प्रदर्शन घटाइए जलवायु परिवर्तनमा रोकावट । (वातावरणीय फाइदा)
कम्पोस्टिङ विधि
 बिनक्यु वा गार्डन सेन्टरबाट कम्पोस्ट ढ्वाङ्ग किनेर ल्याउने, (१५–२० पाउन्डमा पाइन्छ) ।
 बगैंचामा घाम लाग्ने ठाउँमा र माटो छुने गरी गाड्ने, किनकि राम्रो कम्पोस्ट मल बन्न सूर्यको किरण र अक्सिजनजस्ता तत्व र गड्यौलाजस्ता किराको आवश्यकता पर्दछ ।
 भान्सामा उत्पन्न हुने हरियो मैलाहरु फलफूलका बोक्रा, तरकारीको पात या डाँठ, चियापति र यसका प्याकेट, अण्डाका खोस्टा, अण्डा राख्ने बक्स, बगैचामा गोंडेका र काटिएका झारपात र सुकेर झरेका पतिङ्गर कम्पोस्ट ढ्वाङमा हाल्ने ।
 ९ महिनादेखि वर्ष दिनमा जैविक मल तयार हुन्छ, जसलाई आफ्नै फुल्तरबारीमा फलफूल र तरकारी उमार्न प्रयोग गर्न सकिन्छ ।
 माछा मासु र पकाएको खाना मिसाउन हुँदैन । यसो गरे नराम्रो गन्ध पैदा गर्छ । पकाएको खानालाई फुड वेष्ट रिसाइकल बिनमा हाल्नु पर्छ ।
घरमा पानी र बिजुलीको बचत गरौं
बेलायतमा प्रत्येक घरले दिनमा औसत १५० लिटर पानी प्रयोग गर्दछन् । पानीलाई जमिनमुनिको जलभण्डार, खोला वा तलाउबाट तानेर प्रशोधन गरी वितरण गर्दा अधिक मात्रामा उर्जा खपत गर्नुपर्ने हुन्छ । पानीका यी स्रोतहरु प्रदूषित भएकाले प्रशोधन नगरी वितरण गर्न सकिँदैन । विश्वका कति राष्ट्रमा कोइला र तेल डढाएर बिजुली उत्पादन गरिन्छ । उर्जा उत्पादन र प्रयोगको सिलसिलामा जलवायु परिवर्तन गर्ने कार्बनडाइ अक्साइडजस्तो हरितगृह ग्यास उत्सर्जन हुन्छ । त्यसर्थ, पानी तथा बिजुली आवश्यक मात्रामा चलाए वातावरणलाई जोगाउन केही टेवा पुग्दछ । यसो गर्दा पानी र बिजुलीको बिल पनि कम्ती तिर्न पर्छ ।
पल्टन घरमा पानी बिजुलिको बिल छुट्टै तिर्न पर्दैन, निस्सुल्क प्राप्त हुन्छ । बेलायतको कति ठाउँमा पानीको मिटर जडान भएको हुँदैन । सित्तैमा पाइने र सरकारी भनेर जथाभावी चलाउने हाम्रो बानी हुन्छ । त्यसर्थ पानी बिजुलीलाई जतनका साथ प्रयोग गरे वातावरणलाई जोगाउन अप्रत्यक्ष सहयोग पुग्छ ।
पानी बिजुली कसरी चलाउने त ?
 पानीको धारा ठूलो न खोल्ने गरौं
 दाँत माझ्दा धारा बन्द गर्ने गरौं
 नुहाउने क्रममा शरीरमा साबुन दलिरहेको बेला सावर बन्द गर्ने गरौं
 बाथको सट्टा सावर लिने गरौं
 नुहाएको र मुख धोएको पानी टोएलेट फ्लस गर्न प्रयोग गर्न सकिन्छ
 भान्सामा भाँडा धोएको पानी फुल्तरबारीमा (फूलबारी तरकारीबारी) लगाउन सकिन्छ
 छानाको पानी संगालेर गाडी, आँगन धुन र फुल्तरबारीमा सिँचाईको लागि प्रयोग गर्न सकिन्छ
 मान्छे नहुँदा कोठाको बत्ति, टेलिभिजन, कम्प्युटर जस्ता बिजुलीका सामग्री मार्नु पर्दछ
 बिजुलीका हिटर तथा एयरकन्डिसन आफूलाई चाहिने मात्रको तापक्रममा लगाउनु पर्छ
 न्युनतम उर्जा खपत हुने खालको वातावरण–मैत्री बिजुली बत्तिका बल्ब, वासिङमेसिन र अन्य बिजुलीका सामग्रीहरु प्रयोग गर्नुपर्दछ